|
Kanun Numarası :
4077
Kabul Tarihi : 23/2/1995
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 8/3/1995 Sayı : 22221
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 34
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı, (...) kamu yararına uygun olarak
tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını
koruyucu, aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin
edici,çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri
almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini
özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü
örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve
hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu
her türlü tüketici işlemini kapsar.
Tanımlar
Madde 3 – (Değişik: 6/3/2003-4822/3 md.) Bu Kanunun
uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil
amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere
hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal
sağlama dışındaki her türlü faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan
amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel
kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya
mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya
tüzel kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari
veya mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye hizmet sunan
gerçek veya tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında tüketici ile
satıcı-sağlayıcı arasında yapılan her türlü hukuki işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere
tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya
hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını üretenler ile mal
üzerine kendi ayırt edici işaretini, ticari markasını veya
unvanını koyarak satışa sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere
tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya
hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını yurt dışından
getirerek satışa sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
k) Kredi veren: Mevzuatları gereği tüketicilere nakit kredi
vermeye yetkili olan banka, özel finans kuruluşu ve finansman
şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da pazarladığı malın/hizmetin
tanıtımını yaptırmak, satışını artırmak veya imajını yaratıp
güçlendirmek amacıyla hazırlattığı, içinde firmasının ya da
mal/hizmet markasının yer aldığı reklamları yayınlatan, dağıtan
ya da başka yollarla sergileyen gerçek ya da tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilânları reklam verenin duyduğu
ihtiyaç doğrultusunda hazırlayan ve reklam veren adına
yayınlanmasına aracılık eden ticari iletişim uzmanı gerçek ya da
tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilânı hedef kitleye
ulaştıran iletişim kanallarının ya da her türlü aracın sahibi,
işleticisi veya kiralayıcısı olan gerçek veya tüzel kişiyi,
o) Teknik düzenleme: Bir ürünün ve hizmetin, ilgili idari
hükümler de dahil olmak üzere, özellikleri, işleme ve üretim
yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama,
işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirilmesi işlemleri
hususlarından biri veya birkaçını belirten ilgili Bakanlık
tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi uygulamaya
konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu olan her
türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan
dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşlarını,
r) (Ek: 21/2/2007-5582/21 md.) Konut finansmanı kuruluşu: 2499
sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin ikinci
fıkrasında belirtilen kuruluşları,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal
Madde 4- (Değişik: 6/3/2003-4822/4 md.) Ambalajında, etiketinde,
tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilânlarında yer
alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya
teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği
etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım
amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği
faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya
ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul
edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün içerisinde
ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda,
bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız
misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da
ücretsiz onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin
tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketici
bu seçimlik haklarından biri ile birlikte ayıplı malın neden
olduğu ölüm ve/veya yaralanmaya yol açan ve/veya kullanımdaki
diğer mallarda zarara neden olan hallerde imalatçı-üreticiden
tazminat isteme hakkına da sahiptir.
(Değişik üçüncü fıkra: 21/2/2007-5582/22 md.) İmalatçı-üretici,
satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci
fıkrasına veya 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi
veren, ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik
haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı
kuruluşunun sorumluluğu teslim tarihinden itibaren 1 yıl süre ve
kullandırdığı kredi miktarı ile sınırlıdır. Konut finansmanı
kuruluşları tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre
verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut
finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan
kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz. Ayıplı malın neden
olduğu zarardan dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu
takdirde bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı
olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha
uzun bir süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan
sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın
tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına
tabidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş
yıldır. Ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı
yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına tabidir. Bu
talepler zarara sebep olan malın piyasaya sürüldüğü günden
başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak, satılan malın
ayıbı, tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile
gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin
hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar
hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, imalatçı
veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği
şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket konulması
zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan veya bir kat ya da reyon
gibi bir bölümü sürekli olarak ayıplı mal satışına, tüketicinin
bilebileceği şekilde tahsis edilmiş yerlerde bu etiketin konulma
zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı olduğu hususu, tüketiciye
verilen fatura, fiş veya satış belgesi üzerinde gösterilir.
Güvenli olmayan mallar, piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi arz
edilemez. Bu ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri
uygulanır.
Bu hükümler, mal satışına ilişkin her türlü tüketici işleminde
de uygulanır.
Ayıplı Hizmet
Madde 4/A- (Ek: 6/3/2003-4822/5 md.) Sağlayıcı tarafından
bildirilen reklam ve ilânlarında veya standardında veya teknik
kuralında tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen
niceliğine aykırı olan ya da yararlanma amacı bakımından
değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya
ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren
hizmetler, ayıplı hizmet olarak kabul edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren otuz gün
içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici
bu durumda, sözleşmeden dönme, hizmetin yeniden görülmesi veya
ayıp oranında bedel indirimi haklarına sahiptir. Tüketicinin
sözleşmeyi sona erdirmesi, durumun gereği olarak haklı
görülemiyorsa, bedelden indirim ile yetinilir. Tüketici, bu
seçimlik haklarından biri ile birlikte 4 üncü maddede belirtilen
şartlar çerçevesinde tazminat da isteyebilir. Sağlayıcı,
tüketicinin seçtiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi, acente ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına
göre kredi veren, ayıplı hizmetten ve ayıplı hizmetin neden
olduğu her türlü zarardan ve tüketicinin bu maddede yer alan
seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Sunulan
hizmetin ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan
kaldırmaz.
Daha uzun bir süre için garanti verilmemiş ise, ayıp daha sonra
ortaya çıkmış olsa bile ayıplı hizmetten dolayı yapılacak
talepler hizmetin ifasından itibaren iki yıllık zamanaşımına
tabidir. Ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü zararlardan
dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına tabidir.
Ancak, sunulan hizmetin ayıbı, tüketiciden sağlayıcının ağır
kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden
yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin
hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek edinilen hizmetler
hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin her türlü tüketici
işleminde de uygulanır.
Satıştan Kaçınma
Madde 5- (Değişik: 6/3/2003-4822/6 md.) Üzerinde "numunedir"
veya "satılık değildir" ibaresi bulunmayan bir malın; ticarî bir
kuruluşun vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi
bir yerinde teşhir edilmesi halinde satıcı bu malların
satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticarî örf veya adet yoksa, satıcı bir mal
veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin kendisi tarafından
belirlenen miktar, sayı veya ebat gibi koşullara ya da başka bir
mal veya hizmetin satın alınmasına bağlı kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu hüküm
uygulanır.
Sözleşmedeki Haksız Şartlar
Madde 6- (Değişik: 6/3/2003-4822/7 md.) Satıcı veya sağlayıcının
tüketiciyle müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye
koyduğu, tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde
iyi niyet kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine
dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü sözleşmede
yer alan haksız şartlar tüketici için bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle
standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki
edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği
kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden, standart
sözleşme olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın
belirli unsurlarının veya münferit bir hükmünün müzakere edilmiş
olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını
engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın münferiden
tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü ona aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A maddelerinde yazılı
olarak düzenlenmesi öngörülen tüketici sözleşmeleri en az oniki
punto ve koyu siyah harflerle düzenlenir ve sözleşmede bulunması
gereken şartlardan bir veya birkaçının bulunmaması durumunda
eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik satıcı
veya sağlayıcı tarafından derhal giderilir.
Bakanlık standart sözleşmelerde yer alan haksız şartların tespit
edilmesine ve bunların sözleşme metninden çıkartılmasının
sağlanmasına ilişkin usul ve esasları belirler.
Taksitle Satış
Madde 6/A- (Ek: 6/3/2003-4822/8 md.) Taksitle satış, satım
bedelinin en az iki taksitle ödendiği ve malın veya hizmetin
sözleşmenin düzenlendiği anda teslim veya ifa edildiği satım
türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması
zorunludur. Sözleşmede bulunması gereken asgari koşullar aşağıda
gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık
adresleri ve varsa erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin
satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak
toplam satış fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede
belirlenen faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere
gecikme faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını
sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden ayrı
olarak kıymetli evrak niteliğinde senet düzenlenecekse, bu
senet, her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde ve
sadece nama yazılı olarak düzenlenir. Aksi takdirde, kambiyo
senedi geçersizdir.
Taksitle satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam miktarı
önceden ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir
taksit miktarından az olmamak şartıyla bir veya birden fazla
taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı, ödenen
miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının
ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme
hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının veya
sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve
tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede
temerrüde düşmesi ve ödenmeyen taksit toplamının satış bedelinin
en az onda biri olması halinde kullanılabilir. Ancak satıcının
veya sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta
süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir şekilde
değiştirilemez.
Devre Tatil
Madde 6/B - (Ek: 6/3/2003-4822/9 md.) Devre tatil sözleşmeleri,
en az üç yıl süre için yapılan ve bu süre zarfında yıl içinde,
belirli veya belirlenebilecek ve bir haftadan az olmayacak bir
dönem için bir veya daha fazla sayıdaki taşınmazın kullanım
hakkının devri ya da devri taahhüdünü içeren ve bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunlu, yazılı sözleşme ya da sözleşmeler
grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık
belirler.
Paket Tur
Madde 6/C- (Ek: 6/3/2003-4822/10 md.) Paket tur sözleşmeleri;
ulaştırma, konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer
turistik hizmetlerin en az ikisinin birlikte, her şeyin dahil
olduğu fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti
yirmidört saatten uzun bir süreyi kapsayan veya gecelik
konaklamayı içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunlu, önceden düzenlenmiş yazılı sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık
belirler.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7- (Değişik: 6/3/2003-4822/11 md.) Kampanyalı satış,
gazete, radyo, televizyon ilânı ve benzeri yollarla tüketiciye
duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul edilmesi ve
malın veya hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi
suretiyle yapılan satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile yapılır. Bakanlık hangi
tür satışların izne tabi olacağını, ön ödeme, taksit miktarı,
teslim süresi, üretici firma garantisi, yatırılacak teminat ile
kampanyalı satışlarda uyulması gereken usul ve esasları tespit
eder.
(Değişik üçüncü fıkra: 21/2/2007-5582/23 md.) İlan ve taahhüt
edilen mal veya hizmetin teslimatının veya ifasının hiç ya da
gereği gibi yapılmaması durumunda, satıcı, sağlayıcı, bayi,
acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci
fıkrasına göre kredi veren müteselsilen sorumludur. İlan ve
taahhüt edilen konutun teslimatının hiç, gereği gibi ya da
zamanında yapılmaması durumunda, 10/B maddesinin dokuzuncu
fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşu, satıcı,
sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ile
birlikte, kullandırdığı kredi miktarı kadar müteselsilen
sorumludur. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B
maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre verilen kredilerin
devrolması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı
kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu
madde kapsamında sorumlu olmaz.
Tüketici kampanyadan ayrılmaya karar verdikten sonra kampanyayı
düzenleyen, mal veya hizmetin tüketiciye teslim tarihini
geçmemek şartıyla tüketicinin o ana kadar ödediği tüm bedeli
ödemekle yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen, kampanyalı satışlarda düzenlenecek yazılı
sözleşmede, 6/A maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
bilgilere ek olarak "kampanya bitiş tarihi" ve "mal veya
hizmetin teslim veya yerine getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin
bilgileri de içeren sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek
zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, ön ödeme tutarı, mal veya
hizmetin satış bedelinin yüzde kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya da hizmetin ifa süresi on
iki ayı aşamaz. Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar için bu
süre otuz aydır.
Tüketicinin ödemeye ilişkin tüm edimlerini yerine getirmesi
durumunda, malın teslimi ya da hizmetin ifası, ödemenin bitimini
takiben en geç bir ay içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle satışlarda 6/A maddesi hükümleri de
uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8- (Değişik: 6/3/2003-4822/12 md.) Kapıdan satış; işyeri,
fuar, panayır gibi satış mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikleri, bu
Kanuna tabi olan ve olmayan kapıdan satışları ve kapıdan
satışlara ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirler.
Bu tür satışlarda; tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren
yedi gün içinde malı kabul etmekte veya hiçbir gerekçe
göstermeden ve hiçbir yükümlülük altına girmeden reddetmekte
serbesttir. Hizmetlerin satımında ise bu süre, sözleşmenin
imzalandığı tarihten itibaren başlar. Bu süre dolmadan satıcı
veya sağlayıcı, kapıdan satış işlemine konu mal veya hizmet
karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme
yapmasını veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesini
isteyemez. Satıcı, cayma bildirimi kendisine ulaştığı andan
itibaren yirmi gün içerisinde malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen
değişiklik ve bozulmalarından sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A maddesi, kampanyalı
kapıdan satışlarda 7 nci madde hükümleri ayrıca uygulanır.
Kapıdan Satışlarda Satıcının ve Sağlayıcının Yükümlülüğü
Madde 9- (Değişik: 6/3/2003-4822/13 md.) Kapıdan satış
sözleşmelerinde, sözleşmede bulunması gereken diğer unsurlara
ilave olarak mal veya hizmetin nitelik ve niceliğine ilişkin
açıklayıcı bilgiler, cayma bildiriminin yapılacağı açık adres ve
en az on altı punto ve koyu siyah harflerle yazılmış aşağıdaki
ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve
hiçbir gerekçe göstermeksizin teslim aldığı veya sözleşmenin
imzalandığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde malı veya
hizmeti reddederek sözleşmeden cayma hakkının var olduğunu ve
cayma bildiriminin satıcı/sağlayıcıya ulaşması tarihinden
itibaren malı geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da yazılı bulunduğu sözleşmeyi
imzalar ve kendi el yazısı ile tarihini yazar. Satıcı veya
sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak ve
taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye
vermekle yükümlüdür.
Bu madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir sözleşmenin ve malın
tüketiciye teslim edildiğini ispat satıcıya veya sağlayıcıya
aittir. Aksi takdirde, tüketici cayma hakkını kullanmak için
yedi günlük süre ile bağlı değildir.
Mesafeli Sözleşmeler
Madde 9/A- (Ek: 6/3/2003-4822/14 md.) Mesafeli sözleşmeler;
yazılı, görsel, telefon ve elektronik ortamda veya diğer
iletişim araçları kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya
gelinmeksizin yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye anında
veya sonradan teslimi veya ifası kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları
Bakanlıkça çıkarılacak tebliğle belirlenecek bilgilerin
tüketiciye verilmesi zorunludur. Tüketici, bu bilgileri
edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez.
Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyid işlemi, yine
elektronik ortamda yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı
andan itibaren otuz gün içerisinde edimini yerine getirir. Bu
süre, tüketiciye daha önceden yazılı olarak bildirilmek
koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim
edilen gayri maddî malların veya sunulan hizmetlerin
teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını ispatla yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal veya hizmet
karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme
yapmasının veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesinin
istenemeyeceğine ilişkin hükümler dışında kapıdan satışlara
ilişkin hükümler mesafeli sözleşmelere de uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı
tarihten itibaren on gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli
evrakı ve tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç altına sokan
her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi gün içerisinde de malı
geri almakla yükümlüdür.
Tüketici Kredisi
Madde 10- (Değişik: 6/3/2003-4822/15 md.) Tüketici kredisi,
tüketicilerin bir mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi
verenden nakit olarak aldıkları kredidir. Tüketici kredisi
sözleşmesinin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir
nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında
akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları, sözleşme süresi
içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların ayrı
ayrı belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere
gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
ı) Kredinin yabancı para birimi cinsinden kullandırılması
durumunda, geri ödemeye ilişkin taksitlerin ve toplam kredi
tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun dikkate
alınacağına ilişkin şartlar,
Yer alır.
Kredi veren, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi
halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı
tutmuşsa, bu hak; ancak kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş
olması durumunda ve tüketicinin birbirini izleyen en az iki
taksidi ödemede temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Ancak
kredi verenin bu hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta
süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir. Tüketici
kredisinin teminatı olarak şahsi teminat verildiği hallerde,
kredi veren, asıl borçluya başvurmadan, kefilden borcun ifasını
isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden
çok taksit ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da kredi
veren, ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indirimini
yapmakla yükümlüdür. Bakanlık ödenen miktara göre gerekli faiz
ve komisyon indiriminin ne oranda yapılacağının usul ve
esaslarını belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini, belirli marka bir mal veya
hizmet satın alınması ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı
ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile vermesi durumunda
satılan malın veya hizmetin hiç ya da zamanında teslim veya ifa
edilmemesi halinde kredi veren tüketiciye karşı satıcı veya
sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olur.
Kredi verenin ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da
krediyi kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat altına
alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak
alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı kredi verenden geri
istemek hakkına sahiptir. Ayrıca, kredi veren kıymetli evrakın
ciro edilmesi sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin
etmekle yükümlüdür.
Kredi Kartları
Madde 10/A- (Ek: 6/3/2003-4822/16 md.) Kredi kartı ile mal veya
hizmet alımı sonucu nakdi krediye dönüşen veya kredi kartı ile
nakit çekim suretiyle kullanılan krediler de 10 uncu madde
hükümlerine tabidir. Ancak, bu tür krediler hakkında 10 uncu
maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile
dördüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye gönderilen dönemsel hesap
özetleri, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (d) bendinde
öngörülen ödeme planı hükmündedir. Dönemsel hesap özetinde yer
alan asgari ödeme tutarının vadesinde ödenmemesi halinde;
tüketici, 10 uncu maddenin (f) bendinde yer alan gecikme faizi
dışında herhangi bir isim altında yükümlülük altına sokulamaz.
Kredi veren faiz artırımını otuz gün önceden tüketiciye
bildirmek zorundadır. Kredi veren tarafından artırılan faiz
oranı geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici bildirim
tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcu ödeyip
kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından
etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile satın alındığı durumlarda,
satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden komisyon veya benzeri bir
isim altında ilave ödemede bulunmasını isteyemez.
Konut Finansmanı Sözleşmeleri
Madde 10/B – (Ek: 21/2/2007-5582/24 md.) Konut finansmanı
kuruluşları tüketicilere sözleşme öncesinde kredi veya finansal
kiralama işlemleri ile ilgili genel bilgiler vermek ve
tüketiciye teklif ettikleri kredi veya finansal kiralama
sözleşmesinin koşullarını içeren Sözleşme Öncesi Bilgi Formu
vermek zorundadır. Tüketici teklifi kabul edip etmemekte
serbesttir.
Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilecek genel
bilgilerin kapsamı ve Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun
standartları ilgili birliklerin görüşü alınmak suretiyle
Bakanlık tarafından belirlenir. Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun
tüketiciye verilmesini takip eden bir iş günü geçmeden imzalanan
sözleşme geçersizdir.
Konut finansmanı sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması ve bu
sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen şartlar,
sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Borçlunun temerrüde düşmesi halinde konut finansmanı kuruluşu
borçluya temerrüt tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde
iadeli taahhütlü posta yoluyla bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
Konut finansmanı kuruluşu, geri ödemelerin yapılmaması halinde
kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa,
bu hak ancak tüketicinin birbirini izleyen en az iki ödemede
temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Konut finansmanı
kuruluşunun bu hakkını kullanabilmesi için en az bir ay süre
vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
Finansal kiralama işlemlerinde, tüketicinin muacceliyet
uyarısında verilen sürenin sona ermesini takiben, konut
finansmanı kuruluşu kalan borcun tamamını ifa etme hakkını
kullanmak üzere finansal kiralama sözleşmesini feshettiği
takdirde, konutu derhal satışa çıkarmakla yükümlüdür. Konut
finansmanı kuruluşu satış öncesinde konut için 2499 sayılı
Sermaye Piyasası Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının
(r) bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara kıymet
takdiri yaptırtır. Takdir edilen kıymet, satıştan en az on iş
günü önce tüketiciye bildirilir. Konut finansmanı kuruluşu
takdir edilen kıymeti dikkate alarak basiretli bir tacir gibi
davranmak suretiyle konutun satışını gerçekleştirir. Tüketici,
konut finansmanı kuruluşunun zararının konutun satışından elde
edilen bedeli aşan kısmından sorumludur. Konutun satışından elde
edilen bedelin kalan borcu aşması halinde aşan kısım tüketiciye
ödenir. Konut finansmanına yönelik finansal kiralama
işlemlerinde 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununun 7, 25 ve 31
inci maddeleri uygulanmaz.
Konutun satışının gerçekleştirilmesi ve elde edilen bedelin
kalan borcu aşan kısmının tüketiciye ödenmesini takiben tüketici
veya zilyedliğin devredilmiş olması halinde zilyedliği elinde
bulunduran üçüncü şahıslar konutu tahliye etme yükümlülüğü
altındadır. Konutun tahliye edilmemesi halinde konut sahibi 2004
sayılı İcra ve İflâs Kanununun 26 ncı ve 27 nci maddeleri
uyarınca tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması halinde
zilyedliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar aleyhine icra
yoluna başvurabilir.
Kullanılan finansmanın teminatı olarak şahsi teminat verildiği
hallerde, konut finansmanı kuruluşu asıl borçluya ve diğer
teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci
fıkrasında tanımlı konut finansmanından kaynaklanan işlemlerde
kredi veren konut finansmanı kuruluşu, krediyi belirli bir
konutun satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak
satış sözleşmesi şartı ile vermesi durumunda, konutun hiç ya da
zamanında teslim edilmemesi halinde kredi veren satıcı ile
birlikte, tüketiciye karşı, kullandırılan kredi miktarı kadar
müteselsilen sorumlu olur. Konut finansmanı kuruluşları
tarafından verilen kredilerin ipotek finansmanı kuruluşlarına,
konut finansmanı fonlarına veya ipotek teminatlı menkul kıymet
teminat havuzlarına devrolması halinde dahi, kredi veren konut
finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan
kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz.
Konut finansmanı kuruluşunun ödemeleri bir kıymetli evraka
bağlaması ya da kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat
altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir
kıymetli evrak alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı
konut finansmanı kuruluşundan geri isteme hakkına sahiptir.
Ayrıca, konut finansmanı kuruluşu kıymetli evrakın başkasına
devri sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle
yükümlüdür.
Kredilerde geri ödeme tutarlarının, finansal kiralama
işlemlerinde ise kira bedellerinin anaparayı aşan kısmı bu madde
kapsamında faiz olarak kabul edilir.
Sözleşmede belirtilmek suretiyle konut finansmanına yönelik
kredilerde ve finansal kiralama işlemlerinde faiz oranı sabit,
değişken veya aynı kredi için her iki yöntem esas alınmak
suretiyle belirlenebilir. Oranın sabit olarak belirlenmesi
halinde sözleşmede başlangıçta belirlenen oran her iki tarafın
ortak rızası dışında değiştirilemez. Oranın değişken olarak
belirlenmesi halinde ise, başlangıçta sözleşmede belirlenen
oran, dönemsel geri ödeme tutarı yine başlangıçta sözleşmede
belirlenecek olan azami dönemsel geri ödeme tutarını aşmamak
koşuluyla ve yine sözleşmede belirlenecek yurt içinde veya yurt
dışında genel kabul görmüş ve yaygın olarak kullanılan bir
endeks baz alınarak değiştirilebilir. Oranların değişken olarak
belirlenmesi halinde bu yöntemin muhtemel etkileri konusunda
tüketicilerin bilgilendirilmesi şarttır. Bu amaçlarla
kullanılabilecek referans faizler ve endeksler Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası, tüketicilerin bilgilendirilme
yöntemlerine ilişkin usûl ve esaslar ise Bakanlık tarafından
belirlenir.
Tüketici, konut finansmanı kuruluşuna borçlandığı toplam miktarı
önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda bir ya da birden çok
ödemeyi vadesinden önce yapabilir. Her iki durumda da konut
finansmanı kuruluşu, vadesinden önce ödenen taksitler için
gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür. Ödenen miktara göre
gerekli faiz indiriminin ve kredinin tüketiciye yıllık maliyet
oranının hesaplanmasında Bakanlık tarafından çıkartılan ilgili
yönetmelik hükümleri uygulanır.
Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi halinde, sözleşmede yer
verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla ödemenin vadesinden
önce yapılması durumunda konut finansmanı kuruluşu tarafından
tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilebilir. Erken ödeme
ücreti gerekli faiz indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici
tarafından konut finansmanı kuruluşuna erken ödenen tutarın
yüzde ikisini geçemez. Oranların değişken olarak belirlenmesi
halinde tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilemez.
Konut finansmanı sözleşmelerinde asgari olarak aşağıdaki
unsurlara yer verilmesi zorunludur:
a) Konut kredisi sözleşmeleri için kredi tutarı, finansal
kiralama sözleşmeleri için toplam kira bedeli,
b) Kredi sözleşmeleri için üzerine ipotek tesis edilen konuta,
finansal kiralama sözleşmeleri için finansal kiralamaya konu
olan konuta ilişkin bilgiler,
c) Yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı (değişken faizli
sözleşmelerde yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı
başlangıç ve azami faiz oranı için ayrı ayrı hesaplanır),
d) Toplam borç tutarının anapara, faiz ve diğer giderler
itibarıyla dağılımı (değişken faizli sözleşmelerde başlangıç
faiz oranı veya kira bedeli ve azami faiz oranı veya kira bedeli
esas alınarak hesaplanacak toplam borç tutarları),
e) Değişken faizli sözleşmelerde baz alınan endeks ve faiz
oranındaki veya kira bedellerindeki değişmenin hesaplanma
yöntemi,
f) İlk yıl için dönemsel olarak, kalan yıllar için yıllık olarak
hazırlanan, ödenen anapara, ödenen faiz, diğer giderler, kalan
anapara, ilgili dönemler için geri ödeme veya kira bedellerinin
yer aldığı ödeme planı (Değişken faizli sözleşmelerde, başlangıç
ve azami faiz oranları kullanılarak iki ayrı ödeme planı
oluşturulur.),
g) Geri ödeme veya kira ödeme sayısı, ödeme tarihleri,
belirlenen ödeme tarihinin resmi tatile gelmesi durumunda
ödemelerin ne zaman yapılacağı, ilk ve son ödeme tarihleri,
h) İstenecek teminatlar,
i) Ödemelerde temerrüde düşülmesi halinde, kredi sözleşmeleri
için akdi faiz oranının (değişken faizli sözleşmelerde cari faiz
oranının) yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi
oranı, finansal kiralama sözleşmeleri için uygulanacak gecikme
faiz oranı,
j) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
k) Kredi geri ödemelerinin veya kira ödemelerinin vadesinden
önce yapılmasına ilişkin şartlar ve sabit faizli sözleşmelerde
erken ödeme ücreti öngörülmekte ise hesaplanmasına ilişkin
esaslar,
l) Kredinin veya kira bedellerinin yabancı para birimi cinsinden
belirlenmesi durumunda, kira ve geri ödeme tutarları ile toplam
borç tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun dikkate
alınacağına ilişkin şartlar,
m) Sözleşmeye konu olan konutta kıymet takdiri yapılmasını
gerektirebilecek haller ve kıymet takdirinin kimler tarafından
yapılabileceği,
n) Varsa sözleşmeye konu olan konuta ilişkin sigorta bilgileri.
Tüketiciye gönderilecek dönemsel ödeme dekontlarında ödemelerin
onbeşinci fıkranın (d) bendinde yer aldığı şekliyle dağılımına
ve kalan borç miktarına yer verilir.
Bu maddenin uygulanmasında, konut yapı kooperatiflerinin gerçek
kişi ortakları tüketici kabul edilir.
Burada yer alan “ekonominin gereklerine ve” ibaresi, 6/3/2003
tarihli ve 4822 sayılı Kanunla madde metninden çıkartılmıştır.
Bu maddede yer alan, “hukuki işlemi” ibaresi, 6/3/2003 tarihli
ve 4822 sayılı Kanunla “tüketici işlemini” olarak değiştirilmiş
ve metne işlenmiştir.
Süreli Yayınlar
Madde 11- (Değişik: 6/3/2003-4822/17 md.) Süreli yayın
kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa
olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri
yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin
verilmesinin taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi,
ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü veya görüntülü manyetik
bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı
olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin
taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz.
Bu amaçla kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi altmış
günü geçemez.
Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici
tarafından karşılanması istenemez.
Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve ilânlarında,
kampanya konusu mal veya hizmetin Türkiye genelinde teslim ve
ifa tarihlerine ilişkin programını ilân etmek ve kampanya konusu
mal veya hizmetin teslim ve ifasını, kampanyanın bitiminden
itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır.
Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün
olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı
maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya konusu mal veya
hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi, bu
mal veya hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları da ayrı
bir kampanya konusu haline getirilemez. Bu Kanunun
uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen her
bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya
olarak kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli
yayınla doğrudan veya dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da
bu hükümlere tabidir.
Abonelik Sözleşmeleri
Madde 11/A- (Ek: 6/3/2003-4822/18 md.) Her türlü abonelik
sözleşmelerine taraf olan tüketiciler, isteklerini satıcıya
yazılı olarak bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son
verebilirler.
Satıcı tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yazılı
bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi gün
içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Süreli yayın aboneliğine son verme isteği ise; yazılı bildirimin
satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük yayınlarda onbeş gün,
haftalık yayınlarda bir ay, aylık yayınlarda üç ay sonra
yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden
sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
Satıcı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti
yapmaksızın onbeş gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Fiyat Etiketi
Madde 12- (Değişik: 6/3/2003-4822/19 md.)
Perakende satışa arz edilen malların veya ambalajlarının yahut
kaplarının üzerine kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o
malla ilgili tüm vergiler dahil fiyat, üretim yeri ve ayırıcı
özelliklerini içeren etiket konulması, etiket konulması mümkün
olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan listelerin
görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci
fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Etiket, fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile kasa
fiyatı arasında fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat
üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu kurum ve kuruluşları veya kamu
kurumu niteliğinde meslek kuruluşları tarafından belirlenen mal
veya hizmetlerin, belirlenen bu fiyatın üzerinde bir fiyatla
satışa sunulması yasaktır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul
ve esaslarını bir yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve
belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine
ilişkin işleri yürütmekle ayrı ayrı görevlidirler.
Garanti Belgesi
Madde 13- (Değişik: 6/3/2003-4822/20 md.) İmalatçı veya
ithalatçılar ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi malları
için Bakanlıkça onaylı garanti belgesi düzenlemek zorundadır.
Mala ilişkin faturanın tarih ve sayısını içeren garanti
belgesinin tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu
satıcı, bayi veya acenteye aittir. Garanti süresi malın teslim
tarihinden itibaren başlar ve asgari iki yıldır. Ancak, özelliği
nedeniyle bazı malların garanti şartları, Bakanlıkça başka bir
ölçü birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi
içerisinde arızalanması halinde malı işçilik masrafı,
değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad altında
hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Tüketici onarım hakkını kullanmışsa, garanti süresi içerisinde
sık arızalanması nedeniyle maldan yararlanamamanın süreklilik
arz etmesi veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya
tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması hallerinde, 4 üncü
maddede yer alan diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı
bu talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebinin yerine
getirilmemesi durumunda satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici
ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer alan hususlara aykırı
kullanmasından kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü fıkra
hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak
zorunda bulunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için
gereken azami süreleri Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü
alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 14- (Değişik: 6/3/2003-4822/21 md.) Yurt içinde üretilen
veya ithal edilen sanayi mallarının tanıtım, kullanım, bakım ve
basit onarımına ilişkin Türkçe kılavuzla ve gerektiğinde
uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan etiketle satılması
zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve kullanım
kılavuzu ve etiket ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bunlarda
bulunması gereken asgari unsurları Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Satış Sonrası Hizmetler
Madde 15- (Değişik: 6/3/2003-4822/22 md.) İmalatçı veya
ithalatçılar, sattıkları, ürettikleri veya ithal ettikleri
sanayi malları için o malın Bakanlıkça tespit ve ilân edilen
kullanım ömrü süresince, yeterli teknik personel ve yedek parça
stoku bulundurmak suretiyle bakım ve onarım hizmetlerini sunmak
zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların bulundurmaları gereken yedek parça
stok miktarı Bakanlıkça belirlenir.
İthalatçının herhangi bir şekilde ticari faaliyetinin sona
ermesi halinde, kullanım ömrü süresince bakım ve onarım
hizmetlerini, o malın yeni ithalatçısı sunmak zorundadır.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının
zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine
dair usul ve esasları Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü
alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Garanti belgesiyle satılmak zorunda olan bir sanayi malının
garanti süresi sonrasında arızalanması durumunda, o malın
Bakanlıkça belirlenen azami tamir süresi içerisinde onarımı
zorunludur.
Ticari Reklamlar ve İlanlar
Madde 16- (Değişik: 6/3/2003-4822/23 md.) Ticari reklam ve
ilânların kanunlara, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel
ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, dürüst ve doğru
olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç
işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları,
yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve
ilânlar ve örtülü reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal
ve hizmetlerin karşılaştırmalı reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilânda yer alan somut iddiaları
ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde
hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
Reklam Kurulu
Madde 17- (Değişik: 6/3/2003-4822/24 md.) Ticari reklam ve
ilânlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler
çerçevesinde ticari reklam ve ilânları incelemek ve inceleme
sonucuna göre, 16 ncı madde hükümlerine aykırı reklam ve
ilânları üç aya kadar tedbiren durdurma ve/veya durdurma ve/veya
aynı yöntemle düzeltme ve/veya para cezası verme hususlarında
görevli bir Reklam Kurulu oluşturulur. Reklam Kurulu kararları
Bakanlıkça uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilânlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının yanı sıra, reklamcılık
alanında evrensel kabul görmüş tanım ve kuralları da dikkate
alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür
tarafından yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili Genel Müdür Yardımcıları arasından
görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari görevlerde çalışan
hakimler arasından görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca görevlendirilecek reklam
konusunda uzman bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite
öğretim elemanları arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyinin görevlendireceği
doktor bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin değişik sektörlerden
görevlendireceği dört üye,
h) Türkiye'deki tüm gazeteciler derneklerinin kendi aralarından
seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının
seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü
temsilcileri arasından seçeceği veya üst örgütlerinin
görevlendireceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun
görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir üye,
p) İşçi sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali
Müşavirler Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir Belediyelerinin kendi
aralarından seçeceği bir üye,
u) Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri Birliğinden bir üye,
y) (Ek: 27/5/2004-5179/34 md.) Tarım ve Köyişleri Bakanlığından
ve Sağlık Bakanlığından ikişer üye,
Olmak üzere yirmibeş üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler
yeniden görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi
bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan yerlere üçüncü fıkra
esasları dahilinde bir ay içerisinde görevlendirme veya seçim
yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin hazır bulunması ile
toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev
yapmak üzere özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu
komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği kamu personeli,
ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu
görevlisi olanlara verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi
olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur ücreti Maliye
Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine
getirilir.
Reklam Kurulu kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi,
aydınlatılması ve ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla
Reklam Kurulu Başkanlığınca açıklanır.
Reklam Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları
ile sekretarya hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği
Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Madde 18- (Değişik: 6/3/2003-4822/25 md.) Tüketicinin
kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin kişi beden ve ruh sağlığı
ile çevreye zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu
malların emniyetle kullanılabilmesi için üzerine veya ekli
kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve
uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak şekilde konulur veya
yazılır.
Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve
uyarıları taşıması gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların şeklini
ve yerini ilgili bakanlık ve diğer kuruluşlarla birlikte tespit
ve ilânla görevlidir.
Mal ve Hizmet Denetimi
Madde 19- (Değişik: 6/3/2003-4822/26 md.) Tüketiciye sunulan mal
ve hizmetler; ilgili bakanlıklar tarafından Resmi Gazetede
yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil olmak
üzere uyulması zorunlu olan teknik düzenlemeye uygun olmalıdır.
İlgili bakanlıklar, bu esaslara göre denetim yapmak veya
yaptırmakla görevlidir. Mal ve hizmet denetimine ilişkin usul ve
esaslar her bir ilgili bakanlıkça ayrı ayrı tespit ve ilân
edilir.
Tüketicinin Eğitilmesi
Madde 20- (Değişik birinci: 6/3/2003-4822/27 md.) Tüketicinin
eğitilmesi konusunda örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders
programlarına, Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler
yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için radyo ve
televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve
esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit ve
ilân olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici Konseyi
Madde 21– (Değişik: 6/3/2003-4822/28 md.) Tüketicinin
sorunlarının, ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin
gerekli tedbirleri araştırmak, sorunların evrensel tüketici
hakları doğrultusunda çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu
Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri, ilgili
mercilerce öncelikle ele alınmak üzere iletmek amacıyla,
Bakanlığın koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
(Değişik: 6/3/2003-4822/28 md.) Tüketici Konseyi, Bakanın veya
görevlendireceği bir Bakanlık görevlisinin başkanlığında,
Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım
ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret, Turizm ve Çevre bakanlıkları
ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı,
Dış Ticaret Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı,
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları
Enstitüsü Başkanlığı, Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst
Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Telekomünikasyon
Kurumu, Türk Akreditasyon Kurumu, Milli Prodüktivite Merkezi,
Diyanet İşleri Başkanlığı, büyük şehir belediyeleri, il
belediyelerini temsilen Türk Belediyeler Birliği, işçi
sendikaları konfederasyonları, memur sendikaları
konfederasyonları,Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu,
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, Yükseköğretim Kurulu,
Türkiye Barolar Birliği, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği, Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk
Tabipleri Birliği, Türk Dişhekimleri Birliği, Türk Veteriner
Hekimleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu,
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Bankalar Birliği,
Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği, Türkiye Otelciler Birliği,
Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tüketim Kooperatifleri Merkez
Birliği, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve tüketici örgütleri
temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların
temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile Tüketici Konseyine
katılabilmek için tüketici örgütlerinin sahip olmaları gereken
asgari üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici Konseyine
gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça belirlenir. Ancak,
kamu kurum ve kuruluşlarından gelen temsilcilerin sayısı, hiçbir
şekilde Tüketici Konseyinin toplam üye sayısının %50'sinden
fazla olamaz.Tüketici Konseyi yılda en az bir kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar
Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Madde 22- (Değişik: 6/3/2003-4822/29 md.) Bakanlık, il ve ilçe
merkezlerinde, bu Kanunun uygulamasından doğan uyuşmazlıklara
çözüm bulmak amacıyla en az bir tüketici sorunları hakem heyeti
oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir
memur tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti;
belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından
görevlendireceği bir üye, baronun mensupları arasından
görevlendireceği bir üye, tica ret ve sanayi odası ile esnaf ve
sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici
örgütlerinin seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil beş
üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı kurulduğu
yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan
kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili
odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici
sorunları hakem heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da
görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür. Tüketici örgütü
olmayan yerlerde tüketiciler, tüketim kooperatifleri tarafından
temsil edilir. Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun
sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye meclislerince
re'sen doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinde heyetin çalışmalarına ve
kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve uyuşmazlığa
ilişkin raporu sunmak üzere en az bir raportör görevlendirilir.
Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu
uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar tarafları bağlar. Bu
kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesi
hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar bu
kararlara karşı onbeş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz
edebilirler. İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının
icrasını durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim,
tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını tedbir
yoluyla durdurabilir. Tüketici sorunları hakem heyeti
kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin
vereceği karar kesindir.
Değeri beşyüz milyon lira ve üstündeki uyuşmazlıklarda tüketici
sorunları hakem heyetlerinin verecekleri kararlar, tüketici
mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir. Kararların
bağlayıcı veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar her
yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan
Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat
artışı oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı
içinde Resmi Gazetede ilân edilir. 3
25 inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlar dışındaki tüm
uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev ve
yetkileri kapsamındadır.
Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri Başkan ve üyeleri ile
raportörlere verilen huzur hakkı veya huzur ücretinin ödenmesine
ilişkin esas ve usuller, bir ayda ödenecek tutar 2000 gösterge
rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak
miktarı geçmemek üzere Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak
Bakanlıkça belirlenir.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve
esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Tüketici Mahkemeleri
Madde 23- (Değişik: 6/3/2003-4822/30 md.) Bu Kanunun
uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak her türlü ihtilaflara
tüketici mahkemelerinde bakılır. Tüketici mahkemelerinin yargı
çevresi, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve
Bakanlıkça açılacak davalar her türlü resim ve harçtan muaftır.
Tüketici örgütlerince açılacak davalarda bilirkişi ücretleri, 29
uncu maddeye göre kaydedilen bütçede öngörülen ödenekten
Bakanlıkça karşılanır. Davanın, davalı aleyhine sonuçlanması
durumunda, bilirkişi ücreti 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil
olunarak 29 uncu maddede düzenlenen esaslara göre bütçeye gelir
kaydedilir. Tüketici mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk
Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı
hükümlerine göre yürütülür.
Tüketici davaları tüketicinin ikametgahı mahkemesinde de
açılabilir.
Bakanlık ve tüketici örgütleri münferit tüketici sorunu olmayan
ve genel olarak tüketicileri ilgilendiren hallerde bu Kanunun
ihlali nedeniyle kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılması
amacıyla tüketici mahkemelerinde dava açabilirler.
Gerekli hallerde tüketici mahkemeleri ihlalin tedbiren
durdurulmasına karar verebilir. Tüketici Mahkemesince uygun
görülen tedbir kararları, masrafı daha sonra haksız çıkan
taraftan alınmak ve 29 uncu maddede düzenlenen esaslara göre
bütçeye gelir kaydedilmek üzere, ülke düzeyinde yayınlanan
gazetelerden birinde Basın İlan Kurumunca ve ayrıca varsa
davanın açıldığı yerde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal
ilân edilir. 4
Kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılmasına yönelik Tüketici
Mahkemesi kararları ise masrafı davalıdan alınmak üzere aynı
yöntemle derhal ilân edilir.
Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 24- (Değişik: 6/3/2003-4822/31 md.) Satışa sunulan bir
seri malın ayıplı olması durumunda Bakanlık, tüketiciler veya
tüketici örgütleri, ayıplı seri malın üretiminin ve satışının
durdurulması ve satış amacıyla elinde bulunduranlardan
toplatılması için dava açabilir.
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun mahkeme kararı
ile tespit edilmesi halinde, malın satışı geçici olarak
durdurulur. Mahkeme kararının tebliğ tarihinden itibaren en geç
üç ay içinde malın ayıbının ortadan kaldırılması için
üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı firma uyarılır. Malın
ayıbının ortadan kalkmasının imkânsız olması halinde mal,
üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı tarafından toplanır veya
toplattırılır. Toplatılan mallar taşıdıkları risklere göre
kısmen veya tamamen imha edilir veya ettirilir.
Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin güvenliğini tehlikeye
sokan ayıp taşıması durumunda, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin
Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun
hükümleri saklıdır.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddî ve
manevî zararlar nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
4 üncü maddenin altıncı fıkrası hükümlerine tâbi bir seri ayıplı
malın satışa arz edilmesi durumunda bu madde hükümleri
uygulanmaz.
Olduklarından Farklı Görünen Mallar
Madde 24/A- (Ek: 6/3/2003-4822/32 md.) Gıda ürünü olmamalarına
rağmen, sahip oldukları şekil, koku, görünüm, ambalaj, etiket,
hacim veya boyutları nedeniyle olduklarından farklı görünen ve
bu sebeple de tüketiciler tarafından gıda ürünleriyle
karıştırılarak tüketicilerin sağlığını ve güvenliğini tehlikeye
atan malların üretilmesi, pazarlanması, ithalatı ve ihracatı
yasaktır.
Mal piyasaya sürülmüşse, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri
uygulanır.
Olduğundan farklı görünen malı satın alan tüketicilerin
uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle dava açma hakları
saklıdır.
Ceza Hükümleri
Madde 25- (Değişik: 23/1/2008-5728/476 md.) 6 ncı maddenin
yedinci fıkrası uyarınca, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara
aykırı hareket edenlere, aykırılığı tespit edilen her bir
sözleşme için yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
4 üncü maddenin altıncı fıkrasında, 5 inci maddede, 6 ncı
maddenin altıncı fıkrasında, 6/A maddesinde, 6/B, 6/C maddeleri
uyarınca Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslarda, 7 nci maddenin
beşinci fıkrasında, 9 uncu maddede, 9/A maddesinde, 10 uncu
maddede, 10/A maddesinde, 10/B maddesinde, 11/A maddesinin
ikinci ve dördüncü fıkralarında, 12, 13, 14 ve 15 inci
maddelerde belirtilen yükümlülüklerden her birine aykırı hareket
edenlere ikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
7 nci maddenin dördüncü ve altıncı fıkraları ile 8 ve 27 nci
maddelerde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenlere
beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
20 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca Bakanlıkça tespit ve
ilân olunan usul ve esaslara aykırı hareket edenlere bin Türk
Lirası idarî para cezası verilir. Aykırılık ülke düzeyinde yayın
yapan radyo ve televizyonlar aracılığıyla gerçekleştirilmişse,
ceza on katı olarak uygulanır.
18 inci maddeye aykırı hareket eden üretici-imalatçıya veya
ithalatçıya ikibin Türk Lirası, satıcı-sağlayıcıya ise dörtyüz
Türk Lirası idarî para cezası verilir.
19 uncu maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenlere
beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
11 inci maddeye aykırı hareket edenlere onbin Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Aykırılık ülke düzeyinde yayım yapan süreli
yayın aracılığı ile gerçekleşmişse, ceza yirmi katı olarak
uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli yayın kuruluşundan
kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın
durdurulmasını ister. Bu isteğe rağmen aykırılığın devamı
halinde, reklam ve ilânın durdurma zorunluluğunun doğduğu
tarihten itibaren her sayı-gün için ikiyüzbin Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Bakanlık, kampanyanın ve kampanyaya ilişkin
her türlü reklam ve ilânın durdurulması talebi ile Tüketici
Mahkemesine başvurur.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında Reklam Kurulu
tarafından ihlalin niteliğine göre birlikte veya ayrı ayrı üç
aya kadar tedbiren durdurma, durdurma, düzeltme veya altıbin
Türk Lirası idarî para cezası uygulanır. 16 ncı maddeye
aykırılık, ülke düzeyinde yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar
ile gerçekleşmiş ise, idarî para cezası on katı olarak
uygulanır.
7 nci maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarına aykırı hareket
edenlere, kampanya konusu mal veya hizmetin fatura bedeli
oranında idarî para cezası verilir. Kampanyayı düzenleyen,
tüketici, kampanyadan ayrıldığında para iadesinde bulunursa bu
ceza uygulanmaz.
7 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere, 7 nci
madde hükümlerine uygun kampanya düzenlemeleri için bir hafta
süre tanınır. Bu sürenin bitiminde aykırılığın devam ettiğinin
tespiti halinde, bu hükme aykırı hareket edenlerle 24 ve 24/A
maddelerinde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenlere
seksenbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, fiilin bir yıl
içerisinde tekrarı halinde iki misli olarak uygulanır.
Madde 26 – (Değişik: 23/1/2008-5728/477 md.) 25 inci maddenin
birinci, dördüncü, yedinci, sekizinci, dokuzuncu ve onuncu
fıkralarındaki idarî yaptırımlara Bakanlık tarafından, diğer
fıkralarındaki idarî para cezalarına mahallî mülkî amir
tarafından karar verilir.
Bu yaptırımlara ilişkin kararlar, kararı veren makam tarafından
yedi gün içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek kuruluşuna
bildirilir.
Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına
karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü
Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulur. Ancak, idare
mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün
içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması,
kararın yerine getirilmesini durdurmaz.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27 – Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık müfettişleri ve
kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce görevlendirilecek
personel; fabrika, mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar gibi
her türlü mal konulan ve/veya satılan veya hizmet sunulan
yerlerde denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren hususlarda yetkili ve görevli kişi ve
kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak
gösterilmesi ve asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi
zorunludur.
Laboratuvar
Madde 28- (Değişik: 6/3/2003-4822/35 md.) Bakanlık ilaç,
müstahzar, kozmetik ve gıda maddeleri analizleri hariç olmak
üzere, bu Kanunun uygulanması için resmi ve özel kuruluşların
kurulu bulunan laboratuvarlarından yararlanabilir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin test
ve muayeneleri resmi veya özel kuruluş laboratuvarlarında
yaptırılabilir. Test ve muayene ücretleri 29 uncu maddedeki
ödenekten karşılanır. Test ve muayene sonuçlarının ilgili
standarda veya teknik düzenlemeye aykırı çıkması halinde buna
ilişkin tüm giderler üretici veya ithalatçı tarafından ödenir.
Bu giderler, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Tahsil olunan
test ve muayene ücretleri 29 uncu maddede düzenlenen esaslara
göre bütçeye gelir kaydedilir.
Ödenek
Madde 29- (Değişik: 14/7/2004-5217/7 md.) Reklam Kurulu,
Tüketici Konseyi ve tüketici sorunları hakem heyetlerinin
faaliyetlerine ilişkin masraflar, Bakanlığın tüketicinin
korunması amacına yönelik masrafları ve sair harcamalar ile en
yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü
geçmemek şartıyla usul ve esasları Maliye Bakanlığının uygun
görüşü üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tespit edilecek
miktarlarda personele yapılacak ek ödemeler Bakanlık bütçesine
konulacak ödenekten karşılanır.
Personele (sözleşmeli personel dahil) yapılacak ek ödemelerde
657 sayılı Kanunun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu
ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti
yapılmaz.
Diğer Hükümler
Madde 30 – Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler
uygulanır.
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 31 – Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu kuruluşları,
mesleki üst kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin görüşleri
alınarak Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu Kanunun
uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat çerçevesinde gerekli
tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Kaldırılan Hükümler
Madde 32- (Değişik: 6/3/2003-4822/37 md.) 3489 sayılı
Pazarlıksız Satış Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı İthal
veya Yurt İçinde İmal Edilen Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet
ve Cihazların Tanıtmalık ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun,
3003 sayılı Endüstriyel Mamulatın Maliyet ve Satış Fiyatlarının
Kontrolü ve Tespiti Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 – Tüketici mahkemeleri kuruluncaya kadar bu
mahkemelerde görülmesi gereken davalara bakacak mahkemeleri,
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler.
Yürürlük
Madde 33 – Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 34 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
23/2/1995 TARİHLİ VE 4077 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER
1 – 6/3/2003 tarihli ve 4822 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:
Geçici Madde 1- Bu Kanunun yayımından önce borçlunun temerrüdü
nedeniyle ödenmeyerek icra takibi aşamasına gelen veya icra
takibine konu edilen kredi kartı borçları, temerrüt tarihindeki
ana paraya, yıllık yüzde elliyi geçmemek üzere gecikme faizi
uygulanmak suretiyle oniki eşit taksitte ödenir.
Kredi kartı borçları nedeniyle gerçekleştirilen her türlü takip,
yukarıda yer alan hükme göre ilk taksidin ödenmesiyle durur ve
son taksidin ödenmesiyle birlikte tüm sonuçlarıyla ortadan
kalkar.
Bu madde hükümleri, tüketicinin kredi verene, Kanunun yayımı
tarihinden itibaren otuz gün içinde yazılı müracaat etmesi
halinde uygulanır.
5/12/2006 tarihli ve 26367 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın TRKGM-2006/5 sayılı Tebliğine
göre tüketici sorunları hakem heyetlerinin kararlarının
bağlayıcı olacağına ilişkin üst veya tüketici mahkemelerinde
delil olacağına ilişkin alt parasal sınır, 1/1/2007 tarihinden
geçerli olmak üzere 792,12 YTL olarak tespit edilmiştir.
Bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan “kaydedilen özel
ödenekten” ibaresi, “bütçede öngörülen ödenekten” olarak; ikinci
ve beşinci fıkralarında yer alan “bütçeye özel gelir”
ibareleri,”bütçeye gelir”olarak,14/7/2004 tarihli ve 5217 sayılı
Kanunun 7 nci maddesiyle 1/1/2005 tarihinden geçerli olmak üzere
değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Bu fıkrada yer alan “özel ödenekten” ibaresi, “ödenekten”
olarak; “bütçeye özel gelir” ibaresi, ”bütçeye gelir” olarak,
14/7/2004 tarihli ve 5217 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle
1/1/2005 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne
işlenmiştir.
Kaynak : T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı - Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanun
Son Güncelleme: 25/07/2009 |